مکالمه روش اصلی ما برای ابراز نظراتمان است تا نقطه نظرها، هدف‌ها و احساسات خود را به کسانی که با آنها در تماس هستیم برسانیم، صحبت و مکالمه شیوه اصلی ایجاد دوستی‌ها و روابط است. توانایی برقراری ارتباط به شکلی دوستانه و غیررسمی برای تمامی جنبه‌های زندگی شخصی، اجتماعی و شغلی ضرورت دارد.
اغلب مردم وقتی احساس راحتی و اعتماد به نفس می‌کنند، می‌توانند با دیگران ارتباط برقرار کنند و باب صحبت را بگشایند. زمانی مشکل ایجاد می‌شود که راحتی و اعتماد به نفس جای خود را به اضطراب و هراس بدهد.
با آشنا شدن با مهارت‌هایی که مکالمه طبیعی را بهتر می‌کنند می‌توانیم از آنها در هر موقعیتی استفاده نمود و احساس موثر بودن نمائیم.
هدف از گفتگو و صحبت، تماس گرفتن و ارتباط برقرار کردن با اشخاص و دنیای پیرامون است. برقراری ارتباط در فضایی باز بسیار ارزشمند است.
مکالمه به نوعی مذاکره با دیگران است. در میان گذاشتن خواسته‌ها و نیازهایمان به طرزی مناسب با دیگران، برای تحقق آنها ضرورت دارد. با توجه به بررسی‌های صورت گرفته، بیش از نیمی از مکالمات رو در روی ما غیرکلامی هستند که به آن زبان تن می‌گویند. زبان تن قبل از آنکه حرفی بزنیم، احساسات و نگرش‌های ما را مخابره می‌کند.
اغلب افرادی که در گفتگو موفق نیستند، باید بدانند که حالات بدنشان (حرکت دستها، عدم تماس چشمی و تبسم نکردن) دلیل اصلی ارتباط بد آنها است. ما با نخستین علامات و اشاراتی که مخابره می‌کنیم، درک می‌شویم و مورد قضاوت قرار می‌گیریم و اگر این اشاره اولیه، دوستانه نباشد، ادامه یک صحبت خوب و خوشایند دشوار می‌شود.
نشانه‌های زبان تن عبارتند از: تبسم، بازوان از هم باز، خم شدن به جلو، لمس کردن، تماس چشمی و تکان دادن سر.
تبسم خوشایند، نشانه دوستی و تمایل شما به صحبت کردن است و در حقیقت یک پیام دوستانه است.
بازوان گشوده، به طرف مقابل این احساس را می‌دهد که شما پذیرای او هستید و گوش می‌دهید. نشستن و ایستادن با بازوان روی هم قرار گرفته، بدین معناست که علاقه‌ای به برقراری تماس ندارید.
قرار دادن دستها روی چانه و دهان نشانه تفکر است و هیچ کسی حاضر به برقراری ارتباط با یک فرد متفکر نیست.
روی هم قرار دادن دستها، فرد را عصبی، منتقد یا عیب جو معرفی می‌کند و کسی حاضر به صحبت با او نیست. وقتی کسی با شما حرف می‌زند و شما کمی به جلو و به سمت جلو و به سمت او متمایل می‌شوید، نشان می‌دهید که به او گرایش دارید و به صحبت‌های او گوش می‌دهد.
دست دادن، روش دوستانه و صمیمانه در ملاقات اشخاص با یکدیگر است. به هنگام آشنایی با دیگران نخستین کسی باشید که دستشان را دراز می‌کند. به هنگام خداحافظی نیز بهتر است دست بدهسد.
یکی از عوامل تعیین کننده در ارتباط غیرکلامی، پیامی است که چشم‌ها مخابره می‌کنند و تماس چشمی مستقیم نشان می‌دهد که شما به صحبت‌های طرف مقابل خود گوش می‌دهید.
بهتر است تماس چشمی با یک تبسم دوستانه همراه باشد، سعی کنید گاهی نیز به جوانب مختلف نگاه کنید. تماس چشمی مداوم می‌تواند به روابط آسیب برساند و یک رفتار پرخاشگرانه است.
سر تکان دادن به هنگام گوش دادن بدین معناست که شما حرفهای او را می‌شنوید و در مقام تأثیر حرفهای او سر تکان می‌دهید. زبان تن+ لحن صدا+ کلمات= ارتباط کامل
بایستی قبل از میهمانی نگاهی به مطالب روزنامه و مجلات انداخت و یا اخبار را گوش کرد و یا مروری بر فعالیت‌های روزمره کرد تا در صحبت با دبگران، از آنها استفاده کنید.
وقتی وارد جمع می‌شوید، دنبال چهره دوستانه‌ای که مشخصات قبل را داشته باشد بگردید و در اولین دقایق خود را به او معرفی کنید رابطه خود را با میزبان توضیح دهید.
در وهله بعد، راجع به یک موضوع مثل سیاست، غذا، ورزش، آب و هوا و سایر مسائل اجتماعی نظر خود را بیان کرده و نظر او را جویا شوید.
برای شروع یک مکالمه پنج مرحله مهم است:
- در سلام گفتن پیشدستی کنید و خود را نیز معرفی نمائید.
- سوالاتی نکنید که جواب ساده داشته باشد.
- خوب گوش بدهید تا اطلاعات طرف مقابل را دریافت کنید.
- با توجه به اطلاعاتی که دریافت کرده اید، اطلاعات مورد نظرتان را بدست آورید.
- اطلاعات خود را در اختیار دیگران قرار دهید.
مورد بی اعتنایی قرار گرفتن می‌تواند بخشی از زندگی روزمره ما باشد. ممکن است طرف مقابل گرفتار باشد و یا حال خوبی نداشته باشد.
سعی کنید بیشتر از سوالات باز استفاده کنید تا جملات بیشتری توسط طرف مقابل بیان شود. موقع صحبت طرف مقابل، به جملات بعدی خود فکر نکنید، زیر در این حالت شما شنونده خوبی نیستید.
خوب گوش ندادن، خوب به خاطر نسپردن و نداشتن تمرکز خود از اشکالات برقراری ارتباط است.
سعی نکنید، جملات طرف مقابل را تمام کنید زیرا نوعی بی ادبی است و نشان دهنده گوش نکردن و توجه نکردن به صحبت‌های وی می‌باشد. گاهی جملات طرف مقابل را خلاصه کنید و یا در مورد نکات کلیدی جملات وی صحبت کنید.
مراقب باشید که بخاطر درگیر شدن در بحث نقش مخالف و منتقد بخود نگیرید زیرا تنش ایجاد می‌شود. بسیاری از کسانی که در صحبت و گفتگو ضعیف هستند، به جای اینکه به اطراف و به پیرامون خود نگاه کنند، متوجه درون خود می‌شوند و نگرانند که دیگران در مورد آنها چه فکر می‌کنند. همیشه طرفین مکالمه بایستی هم گوینده و هم شنونده خوبی باشند.
تغییر موضوعات احتمالاً ساده ترین اقدام برای حفظ مکالمه یا طرح موضوعات مورد علاقه طرفین است، بعضی‌ها فکر می‌کنند که مکالمه و گفت و گوی خوب یعنی آنکه کسی در بحث برنده شو و با این ذهنیت، دیگران را تحقیر می‌کنند. نبایستی نظر خود را به طرف مقابل تحمیل کنیم.
برای پایان دادن به صحبت ابتدا جمله یا عبارت جالب طرف دیگر را بازگو کنید سپس بگوئید از صحبت لذت بردید. در مرحله بعد بگوئید امیدوارم دوباره با هم صحبتی داشته باشیم و در پایان با زبان آوردن اسم طرف مقابل با او خداحافظی کنید.
۴ سبک برای گفتگو وجود دارد: رک گویی- کمرویی- دقت در گفتگو- حرافی کردن.
گروه اول بیشتر تمایل به صحبت در مورد ورزش- سیاست- مسایل کاری و مالی، فیلم‌های اکشن و جرم دارند.
گروه دوم بیشتر تمایل به صحبت در مورد ستاره‌های سینما- آشپزی- هنر- تفریح و سرگرمی و باغبانی دارند.
گروه سوم بیشتر تمایل به صحبت در مورد علوم ریاضی- معماری- کامپیوتر- اختراعات و داستان‌های علمی دارند.
گروه چهارم بیشتر تمایل به صحبت در مورد خود- خانواده- مسافرت- پذیرایی- حوادث- حیوانات اهلی دارند.
با ترکیب هر ۴ مدل می‌توان یک صحبت کننده تمام عیار شد.
سکوت معانی فراوانی دارد، نه تأئید است و نه انکار. گاهی حرف نزدن یک هنر است. شوخی کردن و رفتار خوش داشتن روش سالمی برای انتقال احساسات و نگرش‌ها است. اگر احساس می‌کنید طرف مقابل قصد تحقیر شما را دارد، با طرح سوالات باز، دلیل اصلی را جویا شوید.
روش‌های بهبود مکالمات
- در سلام گفتن نفر اول باشید.
- خودتان را به دیگران معرفی کیند.
- تبسم کنید و روی خوش نشان دهید.
- پذیرای نقطه نظرهای جدید باشید.
- سعی کنید نام اشخاص را به ذهن بسپارید.
- حوادث مهم زندگیتان را با دیگران در میان بگذارید.
- با دیگران در مورد خودتان صحبت کنید.
- با بازگو کردن حرف‌هایی که شنیده انید نشان دهید که شنونده خوبی هستید.
- در چند جمله کوتاه، به دیگران بگوئید که چه می‌کنید.
- تماس چشمی برقرار و لبخند را فراموش نکنید.
- بگذارید دیگران حرفشان را بزنند.
- خود را به علایق دیگران، علاقمند نشان دهید.
- درباره موضوعات مختلف حرف بزنید.
- با همسایگان و همکاران خود در تماس باشید.
- به باورها و اعتقادات دیگران احترام بگذارید.
- از لباس، رفتار و گفتار دیگران تعریف کنید.
- وقتی موضوعی را بین می‌کنید، ابتدا تیتر اصلی و سپس جزئیات را بیان کنید.
دکتر پرویز مظاهری
روانپزشک
پایان مقاله